Szanowni Pedagodzy, Kole\u017canki i Koledzy!<\/p>\n
Na wst\u0119pie chcia\u0142em powiedzie\u0107 kilka s\u0142\u00f3w o sobie. Pochodz\u0119 z s\u0105siedniego Sita\u0144ca, gdzie w 1936r. uko\u0144czy\u0142em szko\u0142\u0119 powszechn\u0105 (bo tak si\u0119 do 1939 r. te szko\u0142y nazywa\u0142y) i zda\u0142em egzamin wst\u0119pny do Pa\u0144stwowego M\u0119skiego Gimnazjum im. Jana Zamoyskiego w Zamo\u015bciu. Decyzja w tej sprawie nie by\u0142a \u0142atwa, ze wzgl\u0119du na warunki materialne. Rok wcze\u015bniej nagle zmar\u0142 m\u00f3j Ojciec, prowadz\u0105cy zak\u0142ad rzemie\u015blniczy, co zapewnia\u0142o naszej siedmioosobowej rodzinie – dostatek. Jednak po Jego \u015bmierci sytuacja materialna\u00a0 drastycznie si\u0119 pogorszy\u0142a. Moj\u0105 Matk\u0119, prowadz\u0105c\u0105 kar\u0142owate gospodarstwo, po prostu nie by\u0142o sta\u0107 na op\u0142at\u0119 200 z\u0142 czesnego rocznie. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce\u00a0 dla dzieci z ubogich rodzin wysoko\u015b\u0107 op\u0142aty za nauk\u0119 stanowi\u0142a najcz\u0119\u015bciej barier\u0119 nie do pokonania. Mama\u00a0 jednak zgodzi\u0142a si\u0119 pos\u0142a\u0107 mnie do szko\u0142y \u015bredniej. Ze wzgl\u0119du na dobre wyniki w nauce, przez ca\u0142y czas korzysta\u0142em z przywileju cz\u0119\u015bciowego zwolnienia z czesnego i np. w roku szkolnym 1938\/1939 moje czesne wynosi\u0142o 40% wysoko\u015bci op\u0142aty. Do szko\u0142y chodzi\u0142em pieszo, a od wiosny do jesieni je\u017adzi\u0142em rowerem, bo tym bardziej Mama nie mog\u0142a mi zapewni\u0107 \u015brodk\u00f3w transportu, z czego korzystali wcze\u015bniej moi starsi bracia.<\/span><\/p>\n Uczniowie Gimnazjum nosili przyszyte na lewym r\u0119kawie granatowego mundurka granatowe tarcze z numerem 502 (tarcze uczni\u00f3w Liceum natomiast by\u0142y czerwone i mia\u0142y ten sam numer). Nasze czapki szkolne r\u00f3wnie\u017c by\u0142y w kolorze granatowym, z niebiesk\u0105 wypustk\u0105 a czapki koleg\u00f3w z Liceum \u2013 mia\u0142y wypustki czerwone. W szkole zosta\u0142em przydzielony do klasy I A z j\u0119zykiem francuskim. Wychowawc\u0105\u00a0\u00a0 naszym by\u0142 prof. Franciszek Buszek. Pami\u0119tam, ze On, jako wyk\u0142adowca historii, stawia\u0142 bardzo wysokie wymagania dotycz\u0105ce opanowania tego przedmiotu, a jednocze\u015bnie prowadzi\u0142 intensywn\u0105 nauk\u0119 dobrych manier i odpowiednich\u00a0 zachowa\u0144. J\u0119zyk polski wyk\u0142ada\u0142 prof. Gajewski, a od II klasy – prof. Cie\u015bli\u0144ski. W 40 \u2013 osobowej klasie by\u0142o trzech uczni\u00f3w pochodzenia \u017cydowskiego, kt\u00f3rych nazwiska w j\u0119zyku jidysz mia\u0142y spolszczon\u0105 pisowni\u0119: Wajs, Blum i Rozen. Uczy\u0142o si\u0119 z nami r\u00f3wnie\u017c kilku prawos\u0142awnych. Wszyscy oni nie uczestniczyli oczywi\u015bcie z nami w lekcjach religii, prowadzonej przez katolickiego ksi\u0119dza, kt\u00f3rym by\u0142 doktor teologii, prefekt Wac\u0142aw <\/span>\u00a0Staniszewski (ten sam, kt\u00f3ry przechowywa\u0142 we wrze\u015bniu 1939 roku w podziemiach ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Katarzyny Aleksandryjskiej Ho\u0142d Pruski Jana Matejki, a p\u00f3\u017aniej by\u0142 wi\u0119\u017aniem Rotundy, Sachsenchausen i Dachau)<\/span>, ale wszyscy si\u0119 przyja\u017anili\u015bmy i nie by\u0142o z naszej strony w stosunku do nich \u017cadnych\u00a0 uprzedze\u0144 –\u00a0 z racji ich pochodzenia. Nauczono nas tolerancji i szacunku do innych przekona\u0144 i wyzna\u0144. <\/span><\/p>\n Przede wszystkim jednak wpojono nam g\u0142\u0119boki patriotyzm, kt\u00f3rym emanowali nasi profesorowie. Przejawem jego by\u0142 tak\u017ce\u00a0 wielki szacunek do j\u0119zyka ojczystego. Nie do pomy\u015blenia by\u0142o wi\u0119c by\u015bmy o\u015bmielili si\u0119 nasz j\u0119zyk ojczysty plugawi\u0107\u2026 Barwn\u0105 postaci\u0105 by\u0142 wyk\u0142adowca geografii \u2013 prof. Micha\u0142 Pieszko. Jego powitaniem \u2013 zwyczajem panuj\u0105cym chyba od zawsze \u2013 by\u0142 gromki okrzyk klasy: \u201eCZE\u015a\u0106 MARSZA\u0141KOWI CZE\u015a\u0106! CZE\u015a\u0106! CZE\u015a\u0106!\u201d Pan profesor tolerowa\u0142 ten nietypowy spos\u00f3b powitania z pob\u0142a\u017cliwym u\u015bmieszkiem. <\/span><\/p>\n Od nowego p\u00f3\u0142rocza wszed\u0142 nowy przedmiot \u2013 \u0142acina. Wyk\u0142adowca, prof. Zajlich \u2013 zapalony marynista \u2013 wymaga\u0142, \u017ceby opr\u00f3cz typowego powitania : \u201eSALVE MAGISTER !\u201d, obowi\u0105zkowo wyg\u0142osi\u0107 po \u0142acinie zdania nawi\u0105zuj\u0105ce do tradycji morskiej. Uk\u0142adali\u015bmy wi\u0119c, na pocz\u0105tku z wielk\u0105 trudno\u015bci\u0105, zdania typu np. : Mare est iter in toto orbe terrarum. We mnie samym prof. Zajlich budzi\u0142 jaki\u015b niczym nie uzasadniony l\u0119k, a\u00a0 wywo\u0142any przez Niego pierwszy raz do odpowiedzi \u2013 nie zdo\u0142a\u0142em wykrztusi\u0107 z siebie \u017cadnego s\u0142owa i zosta\u0142em nazwany \u201eturkiem\u201d, kt\u00f3rym to okre\u015bleniem, bardzo zreszt\u0105 oszcz\u0119dnie, obdziela\u0142 wyj\u0105tkowych nieudacznik\u00f3w… Ale nauka nie posz\u0142a w las, bo z czasem zrzuci\u0142em z siebie tego \u201eturka\u201d i sta\u0142em si\u0119 jednym z lepszych (w klasie panowa\u0142a nawet opinia, \u017ce najlepszym uczniem) z\u00a0 tego przedmiotu.<\/span><\/p>\n Pod wzgl\u0119dem trudno\u015bci,\u00a0 \u0142acina por\u00f3wnywalna by\u0142a z matematyk\u0105, kt\u00f3r\u0105 z kolei w spos\u00f3b bardzo przyst\u0119pny wt\u0142acza\u0142 nam do g\u0142owy prof. Borkowski \u2013 nie wiadomo z jakiego powodu obdarzony przez uczni\u00f3w pseudonimem \u201ePIKSAFON\u201d. Na wielkie uznanie zas\u0142uguje posta\u0107 prof. Stefana Milera, za\u0142o\u017cyciela szkolnego (wtedy) ogrodu zoologicznego. Pan profesor, z racji swojego nazwiska, poddawany by\u0142 w okresie okupacji presji podpisania tzw. volkslisty, ale pozostawa\u0142 nieugi\u0119tym Polakiem, wiernym swoim idea\u0142om i nie da\u0142 si\u0119 z\u0142ama\u0107. S\u0142ysza\u0142em, \u017ce po II wojnie (ale chyba nie bezpo\u015brednio po jej zako\u0144czeniu) zamieszka\u0142 w Warszawie, gdzie zmar\u0142 na pocz\u0105tku lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku.<\/span><\/p>\n W szkole istnia\u0142a orkiestra d\u0119ta, kt\u00f3r\u0105 za\u0142o\u017cy\u0142 i dyrygowa\u0142 prof. Bryk. W orkiestrze na klarnecie gra\u0142 m\u00f3j starszy brat. Prof. Pieszko kiedy\u015b zdeklasowa\u0142 ten instrument i nazwa\u0142 go \u201episzcza\u0142k\u0105\u201d. <\/span><\/p>\n Nasza szko\u0142a mia\u0142a sw\u00f3j sztandar. Udzia\u0142 szkolnego sztandaru dodawa\u0142 splendoru wszelkiego rodzaju uroczysto\u015bciom, w obecno\u015bci Dyrektora,\u00a0 z udzia\u0142em nauczycieli i ponad 500 – osobowej\u00a0 grupy uczni\u00f3w, w\u00a0 szkolnych mundurkach.<\/span><\/p>\n Nasz pi\u0119kny sztandar podobno w czasie okupacji wygrzeba\u0142a ze schowka \u017candarmeria niemiecka, kt\u00f3ra stacjonowa\u0142a w budynku Akademii Zamojskiej. Sztandar poci\u0119to na paski, kt\u00f3re Niemcy wzi\u0119li sobie w charakterze trofeum…<\/span><\/p>\n Kilka s\u0142\u00f3w chcia\u0142bym po\u015bwi\u0119ci\u0107 zatrudnionym w szkole wo\u017anym. By\u0142o ich dw\u00f3ch: panowie Traczek (by\u0142y legionista) \u00a0i Koko\u0107. Do ich obowi\u0105zk\u00f3w nale\u017ca\u0142o m.in. utrzymanie porz\u0105dku w pomieszczeniach, a w ich r\u0119kach dzwonek obwieszcza\u0142 pocz\u0105tek i koniec godziny lekcyjnej. W pewnych okresach wykonywali niezbyt przyjemn\u0105 dla nich (i dla uczni\u00f3w) czynno\u015b\u0107 og\u0142aszania w poszczeg\u00f3lnych klasach wykazu koleg\u00f3w, kt\u00f3rzy w okre\u015blonym terminie nie op\u0142acili czesnego… Uczniowie Ci byli usuwani z zaj\u0119\u0107, gdy\u017c mogli wr\u00f3ci\u0107 dopiero po uiszczeniu brakuj\u0105cej kwoty. Niestety, nie wszyscy wracali… Rodzin\u0119 pana Kokocia w czasie okupacji spotka\u0142a wielka tragedia. Jego c\u00f3rka, uczennica Liceum, zosta\u0142a skierowana przez wywiad AK, do pracy w gestapo w Zamo\u015bciu. Cel by\u0142 jasny – chodzi\u0142o o zdobywanie wiadomo\u015bci o zamiarach gestapo. Niestety, po pewnym czasie zosta\u0142a zdemaskowana, aresztowana, a nast\u0119pnie wywieziona do niemieckiego obozu koncentracyjnego w \u00a0Auschwitz, gdzie zosta\u0142a zamordowana…<\/span><\/p>\n W czasach gimnazjalnych\u00a0 najbardziej przyja\u017ani\u0142em si\u0119 z uczniem wy\u017cszej klasy, Janem Mazurem \u2013 p\u00f3\u017aniejszym\u00a0 ksi\u0119dzem, a nast\u0119pnie biskupem ordynariuszem Diecezji Siedleckiej. Pami\u0119tam, \u017ce przez\u00a0 pewien czas mieszka\u0142 w domu pp. Jadwigi i Zygmunta Pomara\u0144skich przy ul. Brzozowej, pomagaj\u0105c ich dzieciom w nauce. Moim bardzo bliskim koleg\u0105 by\u0142 r\u00f3wnie\u017c m\u00f3j wujeczny brat, Szczepan G\u0142azowski ( p\u00f3\u017aniejszy brat Janusz), kt\u00f3ry po uko\u0144czeniu szko\u0142y powszechnej, wst\u0105pi\u0142 do Zakonu Franciszkan\u00f3w w Niepokalanowie (w ostatnich latach – w Zamo\u015bciu).<\/span><\/p>\n Pami\u0119tam, ze w czerwcu 1939 r., nasza szko\u0142a pojecha\u0142a na bardzo sympatyczn\u0105 wycieczk\u0119 poci\u0105giem do Zwierzy\u0144ca. Podziwiali\u015bmy pi\u0119kne okazy przyrody i majestatyczny, wspania\u0142y starodrzew tej urokliwej miejscowo\u015bci. Przyroda mnie fascynowa\u0142a, marzy\u0142em o studiach na Wydziale Le\u015bnictwa SGGW… Zwierzyniec by\u0142 te\u017c stolic\u0105 bardzo zas\u0142u\u017conej dla kraju Ordynacji, za\u0142o\u017conej przez patrona naszej szko\u0142y i powadzonej przez kilka wiek\u00f3w\u00a0 przez Jego prawowitych nast\u0119pc\u00f3w – z wielkiego Rodu Zamoyskich. By\u0142a jednak jeszcze jedna atrakcja naszej ekskursji. Ot\u00f3\u017c na wycieczk\u0119 tym samym poci\u0105giem wybra\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c uczennice z \u017be\u0144skiego Gimnazjum im. Marii Konopnickiej ( na tarczach szkolnych\u00a0 mia\u0142y numer 501), na co dzie\u0144 tajemnicze i od nas\u00a0 odgrodzone… Nie przypuszczali\u015bmy wtedy, \u017ce to ju\u017c koniec naszej szkolnej i klasowej edukacji i wsp\u00f3lnoty\u2026<\/span><\/p>\n Po kapitulacji Polski, jesieni\u0105 1939r., szko\u0142a zosta\u0142a przeniesiona na Nowe Miasto, a po kilku tygodniach hitlerowski okupant nakaza\u0142 jej zamkni\u0119cie. Niestety, wojna i okupacja wyrz\u0105dzi\u0142y niepowetowane szkody. Wielu uczni\u00f3w zgin\u0119\u0142o, a tym , kt\u00f3rzy prze\u017cyli, w du\u017cym stopniu zniszczy\u0142a \u017cyciorysy i przekre\u015bli\u0142a ich plany.\u00a0 Praktycznie\u00a0 nauka w szko\u0142ach \u015brednich zosta\u0142a zlikwidowana, pr\u00f3bowano podejmowa\u0107 jak\u0105kolwiek prac\u0119. Ja sam pracowa\u0142em w tartaku, przez jaki\u015b czas razem z Panem profesorem Buszkiem. Cz\u0119\u015b\u0107 uczni\u00f3w ze starszych klas znalaz\u0142a p\u00f3\u017aniej swoje miejsce\u00a0 w oddzia\u0142ach partyzanckich, szczeg\u00f3lnie \u201ePodkowy\u201d <\/span><\/p>\n i \u201dCi\u0105ga\u201d. W oddziale „Ci\u0105ga” by\u0142o nas pi\u0119ciu koleg\u00f3w z klasy: Krzysio Orczyk, Staszek Hilcher, Lucjan R\u0119kas, Staszek \u017bminda i ja. Niestety, R\u0119kas i \u017bminda zgin\u0119li…<\/span><\/p>\n Zanim tam si\u0119 znalaz\u0142em, zosta\u0142em, w\u00a0 pocz\u0105tkach 1941r. aresztowany przez gestapo jako zak\u0142adnik poszukiwanego przez Niemc\u00f3w od kilku tygodni mego \u015bredniego\u00a0 brata, nale\u017c\u0105cego do Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej\u2026 Bardzo pomagali mi wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017aniowie, ucz\u0105c, co mam m\u00f3wi\u0107 przes\u0142uchuj\u0105cym oprawcom. Najbardziej pom\u00f3g\u0142 mi oficer rezerwy Wojska Polskiego, Ewald Adamczuk, nieludzko katowany i nast\u0119pnie zamordowany w niemieckm obozie koncentracyjnym \u2013 Auschwitz.<\/span><\/p>\n Wej\u015bcie Armii Czerwonej umo\u017cliwi\u0142o uruchomienie szkolnictwa, tak\u017ce \u015bredniego, ale dekretem \u00f3wczesnych w\u0142adz – roczniki 1920 -1924 podlega\u0142y mobilizacji i zosta\u0142y w ten spos\u00f3b pozbawione mo\u017cliwo\u015bci kontynuowania nauki i uko\u0144czenia \u015bredniej szko\u0142y w Zamo\u015bciu, powoduj\u0105c nast\u0119pny okres przerwy. Matur\u0119 zda\u0142em dopiero po kilku latach, ju\u017c w Warszawie, by nast\u0119pnie kontynuowa\u0107 sw\u0105 edukacj\u0119 w kierunku ekonomicznym . <\/span><\/p>\n Wspominaj\u0105c okres nauki w Gimnazjum im. Kanclerza Wielkiego Koronnego i Hetmana Jana Zamoyskiego, mog\u0119 oceni\u0107 prawdziwo\u015b\u0107 s\u0142\u00f3w : \u201da prochy hetman\u00f3w przy\u015bni\u0142y: ze szk\u00f3\u0142 ich wychodz\u0105 Polacy”.<\/span><\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Stefan Ostowicz<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Szanowni Pedagodzy, Kole\u017canki i Koledzy! Na wst\u0119pie chcia\u0142em powiedzie\u0107 kilka s\u0142\u00f3w o sobie. Pochodz\u0119 z s\u0105siedniego Sita\u0144ca, gdzie w 1936r. uko\u0144czy\u0142em szko\u0142\u0119 powszechn\u0105 (bo tak si\u0119 do 1939 r. te szko\u0142y nazywa\u0142y) i zda\u0142em egzamin wst\u0119pny do Pa\u0144stwowego M\u0119skiego Gimnazjum im. Jana Zamoyskiego w Zamo\u015bciu. Decyzja w tej sprawie nie by\u0142a \u0142atwa, ze wzgl\u0119du na
CZYTAJ DALEJ<\/a>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-1289","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nadeslane"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100lat.1lo.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1289","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/100lat.1lo.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100lat.1lo.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100lat.1lo.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100lat.1lo.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1289"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/100lat.1lo.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1289\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1465,"href":"https:\/\/100lat.1lo.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1289\/revisions\/1465"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100lat.1lo.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1289"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100lat.1lo.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1289"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100lat.1lo.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1289"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}